Terug naar Nieuwsbrief

Landgoed De Langakkers – Leende


Roel Winters


Een wandeling over landgoed De Langakkers onder begeleiding van eigenaar en beheerder Roel Winters is een Zen-moment voor vogelaars en botanisten maar evenzeer voor lieden die nog geen mus van een putter of meidoorn van een sleedoorn kunnen onderscheiden. Het is genieten en rustgevend. Als heggenliefhebbers lanceren we zo nu en dan graag het begrip ‘healing hedge'. Wel van De Langakkers gaat een heilzame werking uit.

De Langakkers is een paradijs van biodiversiteit. Ruim 21 met akkers, bosranden, struwelen, kruidenrijke weiden, poelen en zandpaden dooraderd met een netwerk van ruim 2 km gevlochten heggen. Deze laatste zijn het doel van mijn reis, maar ze vormen slechts een onderdeel van het stukje traditioneel cultuurlandschap op de schrale zandgronden nabij Leende (NB). 

De afspraak is op zaterdag en wel om 10 uur precies. Niet eerder want Roel is momenteel in de ban van de ortolaan (de besnorde vogel) en de mieren etende draaihals. Er gaat geen dag voorbij of hij besteedt zoveel mogelijk tijd aan het speuren naar deze zeldzame prachtvogels die hem bij het zien een brok in de keel bezorgt. Draaihals noch ortolaan hebben zich zaterdag op weg naar het zuiden, niet laten zien. Wel ontdekten we het bruin blauwtje (eerste jaar op De Langakkers) op een pril stukje heide. Maar goed, we gaan niet in op de ruim 50 soorten vogels die er afgelopen seizoen weer gebroed hebben, op alle vlinders, inclusief de exact 100 soorten nachtvlinders die vorige week op de Langakkers geteld zijn, de vleermuizen in de kelder of de predatie door vossen en marters. De aandacht gaat uit naar de gevlochten heggen en de wijze waarop Roel ze beheert.

Door Roel gefotografeerde draaihals.


De eerste foto neem ik van een knooppunt van gevlochten heggen. Meidoorn is de hoofdsoort maar hier en daar steken hazelaar, inheemse rozen en eik al boven de recent gesnoeide heg uit. Alle gevlochten heggen, die gezamenlijk het raamwerk van het hart van het landgoed vormen zijn robuust (circa 1,5 meter breed en 1,2-1,5 meter hoog) en dicht van onder tot boven. Ze moeten de ideale omgeving voor veel vogelsoorten vormen om er hun nest in te bouwen. De heggen worden twee keer per jaar gesnoeid. De eerste keer eind juli/begin augustus als alle jonge vogels uitgevlogen moeten zijn. Geen laat nestje geelgorzen mag verstoord worden. De heggen worden eind half oktober voor de tweede keer gesnoeid. Ze gaan, in Roels woorden, kaal de winter in zodat de heggen het volgend jaar zo laat mogelijk gesnoeid kunnen worden. Dit geldt uiteraard niet voor de struweelheggen die aan de buitenzijde van het landgoed liggen. Het beheer van de Langakkers is er in eerste instantie gericht om de omstandigheden voor broedvogels zo gunstig mogelijk te maken.

Zandpad, gevlochten heggen en kruidenrijke randen.


Voordat hij de heggen met een elektrische heggenschaar snoeit, worden de randen met een vingerbalk gemaaid. Maaisel en snoeiafval worden daarna aangeharkt en afgevoerd. De randen zijn jaren geleden ingezaaid met een mengsel van inheemse kruiden. De laatste regenbuien hebben ervoor gezorgd dat zaad massaal ontkiemt. Roel wijst op de middenberm. De planten hebben te lijden gehad onder de enorme droogten, maar niettemin bloeit er nog van alles. De middenbermpjes worden 3 – 4 keer per jaar gemaaid en ook hier wordt het maaisel direct afgevoerd. Het resultaat is een rijk kruidenmengsel. De wilde tijm staat volop in boei. Terwijl we even verder naar een ‘hidden hedge’ kijken, vliegen de groenlingen, putters en gekraagde roodstaarten in groten getale over de naast gelegen akkers. De ‘hidden hedge’ is een heg die aangeplant is in een droge greppel waardoor hij nauwelijks opvalt en de zichtlijn vanuit het landhuis op een landgoed niet onderbroken wordt. De gevlochten ‘hidden hedge’ is heel erg geliefd bij vogels. Zwartkop, heggenmus, geelgors, gekraagde roodstaart en de kneu (rodelijstsoort) broeden er graag in. Bij gevaar schieten de vogels snel de ’grond in’. In deze en andere heggen is bij het vlechten hier een daar een struik overgeslagen. Ze vormen de bomen in de heg zoals de wilde appel die dit jaar overvloedig draagt, net als de wegedoorn. Het onderhoud van de ‘hidden hedge’, voor zover deze boven de grond uit steekt, is hetzelfde als de andere gevlochten heggen. Even verder loopt een gevlochten heg mee met een hoger gelegen pad. Het lijkt een kunstobject. De heggen zijn zoals gezegd robuust, en worden enigszins rond gesnoeid. Zo nu en dan wordt er snoei-op-groei toegepast door er een stuk met de motorzaag af te zagen en de heg weer geleidelijk hoger te laten worden. Alles is erop gericht om hele dichte heggen te krijgen die predatoren afschrikken.

Een gevlochten hidden hedge langs een voor de vogels aangelegde graanakker.


Van een blauwdruk van het beheer is geen sprake. Roel is voortdurend bezig om te kijken welke effecten zijn beheer hebben op het voorkomen van planten- en diersoorten, voorop de vogels. Het beheer is dan ook maatwerk en het wordt aangepast waar hij denkt dat het beter kan. Alle waarnemingen geeft hij aan Sovon, Vlinderstichting en Telmee.nl. Alle ervaring met aanleg en beheer zijn in zijn hoofd opgeslagen, deelt hij tijdens de vele excursies op de Langakkers. De resultaten ervan komen prachtig in beeld in een tweetal films die er opgenomen zijn. De première van de jongste film is door de pandemie tot begin volgend jaar uitgesteld. Wil je een indruk hebben, klik dan hier om de trailer te bekijken.  

Gevlochten, robuuste heggen. Op onderste foto in de heg een wilde appel.

Terug naar Nieuwsbrief